پوکی استخوان، علل و راه‌های پیشگیری آن

پوکی استخوان ( نام علمی آن به انگلیسی : Osteoporosis ) بیماری که در آن استحکام استخوان کاهش یافته و خطر ابتلا به شکستگی استخوان را افزایش می‌دهد. طبق تعریف انجمن ملی بهداشت (هیات ایجاد اتفاق نظر برای پیشگیری از استئوپروز) معمولا شکستن استخوان که شامل استخوان پشت، استخوان‌های ساعد، و ران یک اختلال اسکلتی است که بیشتر در دوران کهنسالی بروز می‌کند).

در بیشتر موارد، سطوح پایین کلسیم و دیگر مواد معدنی موجود در استخوان‌ها باعث ضعیف شدن آن‌ها می‌گردد.

اگرچه بیشتر به عنوان یک بیماری در خانم‌ها در نظر گرفته شده است، اما می‌تواند مردان را نیز درگیر کند و صرف نظر از آن‌هایی که مبتلا به استئوپروز هستند، بسیاری از مردم چگالی استخوانی پایینی دارند که آن‌ها نیز در معرض خطر استئوپروز هستند.

پوکی استخوان از گرفتاری‌های از سن ۳۵ سالگی روند آن در انسان آغاز می‌شود. حدود نیمی ‌از زنان مسن‌تر از ۴۵ سال و ۹۰ درصد زنان مسن‌تر از ۷۵ سال به بیماری پوکی استخوان مبتلا می‌شوند و در مردان سنین بین ۳۵ تا ۶۰ سال کمتر پیش میاید و بیشتر مردان بالای ۶۰ سال به این بیماری دچار می‌شوند.

در ایالات متحده، ۱/۵ میلیون شکستگی ناشی از استئوپروز در سال دیده می‌شود. که هفتصدهزار مورد آن در مهره‌ها، دویست و پنجاه هزار مورد در استخوان رادیوس، دویست و پنجاه هزار مورد در لگن و سیصدهزار مورد در سایر استخوان‌ها رخ می‌دهند.

شکستگی‌های لگن وخیم‌ترین عارضه استئوپروز بوده و میزان مرگ ومیر آن در سال اول بیش از ۲۰٪ است. بیش از ۵۰٪ بیماران مبتلا به شکستگی لگن قادر به بازگشت به حالت ایستاده قبلی نبوده و تقریباً ۱۰٪ آنان نیاز به تسهیلات مراقبتی دراز مدت خواهند داشت. سه چهارم شکستگی‌های لگن در زنان رخ می‌دهد.

بعد از سن ۵۰ سالگی، خطر بروز شکستگی لگن در طول زندگی برای زنان سفیدپوست ۱۷٪ و برای مردان سفیدپوست ۶٪ می‌باشد. اگر سنجش تراکم مواد معدنی استخوان را ملاک قضاوت قرار دهیم،۱۳ الی ۱۷ میلیون زن دچار کاهش توده استخوانی در گردن استخوان ران بوده و ۴ الی ۶ میلیون زن سفیدپوست یائسه مبتلا به استئوپروز می‌باشند.

هرچند میزان عوارض (موربیدیته) در شکستگی‌های مهره‌ای کمتر است، اما میزان مرگ ومیر آنها به دلیل خطر بیماری‌های ریوی و قلبی-عروقی بیشتر است. فقط یک سوم از شکستگی‌های مهره‌ای که در پرتونگاری تشخیص داده می‌شوند، تحت مراقبت طبی قرار می‌گیرند.

کسانی که پوکی استخوان دارند تراکم استخوانشان ۲٫۵ انحراف معیار کمتر از یک فرد بالغ جوان تعریف شده است

داده‌های آماری در رابطه با کشور ایران
در سال ۸۰، حدود ۱۵ درصد از جمعیت ایران دچار پوکی استخوان بودند که، در سال ۹۰ جمعیت ۱۵ درصدی دچار پوکی استخوان به ۳۴ درصد افزایش یافته‌است. بر اساس آمارها ۲۰ درصد زنان ایرانی بالای ۵۰ سال دچار درجات قابل توجهی از کاهش تراکم استخوان هستند که احتمال شکستگی های ناشی از پوکی استخوان را در آنها بیشتر می کند. در ایران حدود ۵/۴ درصد مردان و هشت درصد زنان به پوکی استخوان و بیش از ۳۵درصد آنها به درجات خفیف تری از کاهش تراکم استخوان مبتلا هستند.

نتایج مطالعات تازه نشان داده است که شیوع پوکی استخوان ( استئوپروز) و کاهش توده استخوانی در مردان ایرانی با شیب بیشتری در حال افزایش است. در این پژوهش پوکی استخوان (استئوپروز) در مردان بالای ۵۰ سال و زنان یائسه، و استئوپروز در مردان کمتر از ۵۰ سال و زنان قبل از سن یائسگی مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده شد که شیوع پوکی استخوان (استئوپروز) و کاهش توده استخوانی در مردان با شیب بیشتری در حال افزایش است و از آنجایی که میزان مرگ و میر به دنبال شکستگی در مردان بیشتر از زنان است، اهمیت موضوع بیشتر می‌شود.

آزمایشات تشخیصی
به‌طور معمول، پزشکان استئوپروز را به وسیله اندازه گیری چگالی استخوان، تشخیص می‌دهند.
اندازه گیری جذب اشعه x
بهترین تست برای شناسایی، تست اندازه گیری جذب اشعه ایکس(DXAE)، می باشد. این یک روش سریع و ساده و با نتایج دقیق است که چگالی استخوان را در ستون فقرات، لگن و کمر(ناحیه هایی از بدن که بیشتر تحت تاثیر استئوپروز هستند)، اندازه گیری می کند و برای پیگیری دقیق تغییرات استخوانی در طول زمان استفاده می‌شود.
آزمایشات دیگری که می‌توانند چگالی استخوان را به طور دقیق اندازه گیری کنند شامل موارد زیر است:
* اولتراسوند
* سی‌تی اسکن
* و اندازه‌گیری جذب فوتون‌های تک

*** علائم

معمولا شما در مراحل اولیه آسیب‌های استخوانی، درد یا علامت دیگری نخواهید داشت. اما هنگامی که استخوان‌ها در اثر استئوپروز ضعیف می‌شوند، ممکن است علائمی شامل موارد زیر بروز کند:
* درد پشت؛ به علت شکستگی یا فروریختگی مهره‌ها که می‌تواند بسیار شدید باشد.
* کوتاهی قد به مرور زمان
* خمیدگی یا قوز
* شکستگی مهره ها، کمر، لگن یا دیگر استخوان‌ها

*** علل

دانشمندان هنوز نمی‌دانند که حقیقتا علت بروز استئوپروز و یا پوکی استخوان چیست، اما آن چه مشخص است آن است که در این حالت فرآیند نرمال بازساخت استخوان از بین می‌رود و یا کند می‌گردد.

استخوان‌های شما به طور پیوسته در حال تغییر هستند، بافت استخوانی نو ساخته شده و بافت‌های قدیمی فرو می‌ریزند (باز جذب)، این فرآیند بازساخت نامیده می‌شود. زمانی که شما جوان هستید سرعت ساخت استخوان از تجزیه آن بیشتر است لذا تراکم استخوانی افزایش می‌یابد.

استحکام استخوان‌ها به سایز و چگالی آن‌ها بستگی دارد، بخشی ازچگالی استخوانی وابسته به میزان کلسیم، فسفر و مقدار دیگر مواد معدنی در استخوان‌ها است. زمانی که مقدار مواد معدنی در استخوان‌ها کمتر از حد طبیعی باشد، آن‌ها استحکام کمتری دارند و در نهایت ساختار محافظتی داخلی خود را از دست خواهند داد.

موارد دیگری مانند سطح هورمون‌ها نیز بر چگالی استخوانی اثر گذار هستند. متاسفانه در زنان زمانی که میزان استرو‍ژن در یائسگی کاهش می‌یابد، تجزیه بافت استخوانی بیشتر می‌شود. در مردان نیز سطوح پایین تستوسترون و هورمون‌های جنسی می‌تواند باعث از دست‌دهی بافت استخوان گردد.

برخی از بیماری‌ها مثل پرکاری تیروئید، بیمارهای کلیوی ، کم‌کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ و دیابت و مصرف برخی داروها مثل داروهای ضدتشنج، شیمی درمانی، مهارکننده های پمپ پروتون، مهارکننده‌های بازجذب سروتونین و استروئید ،کورتن و لووتیروکسین ٬فورزماید، هپارین ٬فنیتوئین نیز در طول زمان باعث پوکی استخوان می‌گردند. عوامل دیگری نیز مثل کم تحرکی یا کمبود وزن بیش از ۱۰٪ نسبت به وزن دوران جوانی یا بی‌ام‌آی کمتر از ۱۹ ٬عوامل وراثتی و اعتیاد به الکل باعث پوکی استخوان هستند.

*** عوامل خطر

برخی از عواملی که احتمال بروز استئوپروز را افزایش می‌دهند قابل تغییر اما برخی دیگر غیرقابل تغییر هستند.

*** عوامل خطری که می‌توانید آن‌ها را تغییر دهید

* دریافت پایین کلسیم
کمبود همیشگی کلسیم یک نقش اصلی در پیشرفت استئوپروز دارد. دریافت پایین کلسیم در کاهش چگالی استخوان، در از دست دادن زودرس بافت استخوانی و افزایش خطر شکستگی نقش دارد.
* مصرف تنباکو
نقش اصلی تنباکو در استئوپروزیز به طور واضح روشن نیست، اما محققین مطمئن هستند که مصرف تنباکو با ضعیف شدن استخوان‌ها ارتباط دارد.
* اختلالات غذا خوردن
زنان و مردان دچار بی‌اشتهایی عصبی یا بولیمیا در معرض خطر چگالی استخوانی پایین می‌باشند.
* زندگی بی‌تحرک
افرادی که زمان زیادی را بدون تحرک و نشسته می‌گذرانند نسبت به افرادی که تحرک بیشتری دارند، بیشتر در معرض خطر استئوپروز می‌باشند. هر نوع فعالیت ورزشی تحمل وزن برای استخوان‌ها مفید است، به ویژه به نظر می‌رسد که پیاده‌روی، دویدن، پریدن، نرمش‌های بدنی و کار با وزنه برای ساختن استخوان‌های سالم مفید هستند.
* مصرف الکل
مصرف الکل خطر بروز استئوپروز را افزایش می‌دهد، زیرا الکل می‌تواند در توانایی بدن برای جذب کلسیم تداخل کند.
* مصرف فراوان قهوه و چای
کافئین موجود در این مواد غذایی در جذب کلسیم اختلال ایجاد می‌کند.
* مصرف غذاهای حاوی نمک فراوان.
* مصرف فراوان نوشابه‌های گازدار
* مصرف داروهای کورتیکواستروئیدی

مصرف طولانی مدت داروهای کورتیکواستروئیدی مثل پردنیزون، کورتیزون، پردنیزولون و دگزامتازون به استخوان‌ها آسیب می‌رسانند. این داروها از درمان‌های متداول بیماری‌های مزمنی مثل آسم، آرتریت روماتوئید و لوپوس هستند و ممکن است شما نتوانید مصرف آن‌ها را برای کاهش خطر استئوپروز قطع کنید. چنان چه مجبور هستید برای دوره طولانی از استروئیدها استفاده کنید، پزشک شما باید چگالی استخوانی‌تان را چک کرده و داروهای دیگری برای جلوگیری از زیان استخوان توصیه کند.

*** چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

از آن جایی که استئوپروز به ندرت تا مراحل پیشرفته علامت یا نشانه‌ای دارد، متخصصین در شرایط زیر آزمایش چگالی استخوانی را توصیه کرده‌اند:
* زنان بالای ۶۵ سال و مردان بالای ۷۰ سال، صرف نظر از فاکتورهای خطر
* زنان بعد از یائسگی با حداقل یک فاکتور خطر استئوپروز
* مردان بین ۵۰ تا ۷۰ سال با حداقل یک فاکتور خطر استئوپروز
* سنین بالای ۵۰ سال با سابقه شکستگی استخوان
* دریافت داروهایی مثل پردنیزون، داروهای بازدارنده آروماتاز و داروهای ضد حمله عصبی که با استئوپروز ارتباط دارند.
* زنان بعد از یائسگی که به تازگی درمان‌های هورمونی را قطع کرده‌اند.
* زنانی که با یائسگی زودرس مواجه هستند.

*** آمادگی برای ملاقات پزشک

ممکن است پزشک خانوادگی‌تان یا یک پزشک عمومی اولین فردی باشد که تست چگالی استخوان را برای‌تان تجویز کند. به هرحال شاید بعد از آن به یک دکتر متخصص غدد، روماتولوژیست و یا متخصص تغذیه و متابولیسم ارجاع داده شوید.
در ادامه اطلاعاتی آورده شده که به شما کمک می‌کند برای ملاقات با پزشک آماده شده و بدانید چه انتظاری باید از وی داشته باشید.

*** چه کاری می‌توان انجام داد؟
* هر نوع علامتی که متوجه شده‌اید را یادداشت کنید. به یاد داشته باشید که ممکن است هیچ علائمی نداشته باشید.
* اطلاعات شخصی کلیدی خود را یادداشت کنید. شامل هر نوع استرس مهم یا تغییرات اخیر در زندگی
* لیستی از تمام داروهای مصرفی تهیه کنید . تمام ویتامین‌ها و مکمل‌هایی که در حال حاضر یا در گذشته مصرف می‌کردید. به ویژه اگر نوع و دوز مصرفی مکمل‌های کلسیم و ویتامین D را ثبت کنید بسیار کمک‌کننده خواهد بود زیرا انواع مختلفی از آن‌ها موجود است. چنان چه مطمئن نیستید چه اطلاعاتی مورد نیاز است، می‌توانید بسته داروی خود را همراه داشته باشید.
* سوالاتی برای پرسیدن از پزشک خود یادداشت کنید.
از آن‌جا که زمان ملاقات شما محدود است، تهیه لیست سوالات به شما کمک می کند که بیشترین زمان مفید را با پزشک داشته باشید.
سوالات را به ترتیب اهمیت لیست کنید.
در مورد استئوپروز، برخی سوالات به شرح زیر است:
– آیا من مبتلا به استئوپروز هستم؟
– چه آزمایشاتی برای تایید تشخیص باید انجام دهم؟
– چه درمان‌هایی وجود دارد و شما کدام یک را توصیه می‌کنید؟
– این روش درمانی چه عوارض جانبی خواهد داشت؟
– آیا جایگزینی برای این دارو وجود دارد که به من تجویز کنید؟
– جایگزین‌هایی برای روش درمانی اولیه برای پیشنهاد به من وجود دارد؟
– من مشکلات پزشکی دیگری هم دارم، چگونه این موارد را به بهترین شکل کنار هم مدیریت کنم؟
– آیا ممانعتی برای فعالیت بدنی دارم؟
– آیا باید ر‍ژیم غذایی خود را تغییر دهم؟
– آیا نیاز به مکمل دارم؟
– آیا بروشور یا مورد دیگری وجود دارد که به خانه ببرم؟ چه وب سایتی را برای بازدید توصیه می‌کنید؟
– آیا برنامه درمانی فیزیکی که برای من سودمند باشد وجود دارد؟
– چه کاری برای جلوگیری از بدتر شدن وضعم می توانم انجام دهم؟
علاوه بر این سوالات نباید در پرسیدن مطالبی که در طول زمان ملاقات به خوبی متوجه نمی شوید تردید کنید.
انتظار چه سوالاتی از پزشکتان داشته باشید؟
احتمالا پزشک‌تان از شما سوالاتی خواهد پرسید. آمادگی برای پاسخ دهی به سوالات به حفظ زمان کمک خواهد کرد. پزشک احتمالا از شما خواهد پرسید:
* آیا تا به حال شکستگی استخوانی داشته‌اید؟
* آیا متوجه کاهشی در قدتان شده‌اید؟
* ر‍ژیم‌تان چگونه است ؟ فکر می‌کنید مقدار کافی کلسیم و ویتامین D دریافت می‌کنید؟
* آیا ویتامین یا مکمل دریافت می‌کنید؟
* چه قدر ورزش می‌کنید؟
* قبلا بیشتر ورزش می‌کردید یا کمتر؟
* آیا کسی در خانواده شما استئوپروز دارد؟
* آیا در خانواده سابقه شکستگی استخوان وجود دارد؟
* آیا جراحی معده یا روده داشته‌اید؟
* آیا اسهال مزمن دارید؟
* آیا داروهای کورتیکواستروئیدی(پردنیزون، کورتیزون) به شکل قرص، تزریقی، شیاف یا پماد استفاده می‌کنید؟

*** پیشگیری

باید بدانید که هیچ‌گاه برای پیشگیری یا کنترل استئوپروز خیلی دیر و یا خیلی زود نیست. شما می‌توانید برای داشتن استخوان‌هایی محکم و سالم در طول زندگی، اقداماتی به عمل آورید.
سه فاکتور مهم برای این که سلامت استخوان‌های خود را در طول زندگی حفظ کنید شامل موارد زیر است:
* مقدار کافی کلسیم
* مقدار کافی ویتامین D
* فعالیت بدنی منظم

کلسیم
مقدار کلسیم مورد نیاز برای حفظ سلامتی در طول دوره زندگی متغیر است. متخصصین علوم پزشکی دریافت روزانه این مقادیر کلسیم از غذا و مکمل را توصیه کرده است:
تا یک سالگی ۲۱۰ تا ۲۷۰ میلی‌گرم
۱ تا ۳ سالگی ۵۰۰ میلی‌گرم
۴ تا ۸ سالگی ۸۰۰ میلی‌گرم
۹ تا ۱۸ سالگی ۱۳۰۰ میلی‌گرم
۱۹ تا ۵۰ سالگی ۱۰۰۰ میلی‌گرم
۵۱ سال و بیشتر ۱۲۰۰ میلی‌گرم
اصلی‌ترین منابع کلسیم محصولات لبنی هستند اما تنها منابع آن نمی باشند. بادام، بروکلی، اسفناج، کلم پخته، کنسرو سالمون با استخوان، ساردین و محصولات سویا نیز غنی از کلسیم هستند.
اگر کلسیم کافی از طریق رژیم غذایی دریافت نمی‌کنید، از مکمل‌های کلسیم استفاده کنید.
متخصصین همچنین توصیه می کنند که بیشتر از ۲۵۰۰ میلی‌گرم کلسیم در روز دریافت نکنید.

ویتامین D
دریافت مقدار کافی ویتامین D به اندازه کلسیم برای سلامت استخوان‌ها مهم است. هنوز دانشمندان به درستی نمی‌دانند که مقدار مطلوب مورد نیاز ویتامین D در روز چه مقدار است، اما صحیح است که هر فرد بالای ۱ سال تا ۲۰۰۰ واحد بین‌المللی در روز دریافت کند.
به‌طور کلی متخصصین توصیه کرده اند که بزرگسالان ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ واحد بین‌المللی در روز دریافت کنند.
اگر چه خیلی از مردم مقدار کافی ویتامین D را از نور خورشید دریافت می‌کنند، اما در صورتی که شما در عرض جغرافیایی بالایی ساکن هستید، بیشتر در خانه هستید یا به طور منظم برای پیشگیری از سرطان پوست از کرم‌های ضدآفتاب استفاده می‌کنید و یا در کشورهای اسلامی که خانم‌ها در طول روز از حجاب استفاده می‌نمایند نور خورشید منبع خوبی نمی‌باشد. همچنین با وجود این که ویتامین D در ماهی‌های چرب مثل تون و ساردین و در زرده تخم‌مرغ وجود دارد، ممکن است این غذاها به طور روزانه خورده نشوند. مکمل‌های ویتامین D یا کلسیم وVit D می‌توانند یک جانشین مناسب باشند.

فعالیت بدنی

ورزش به ساخت استخوان‌های قوی و اتلاف کند آن‌ها کمک می‌کند.
شروع فعالیت بدنی از هر زمان برای استخوان‌های شما مفید خواهد بود، اما بیشترین اثر را زمانی خواهد داشت که شما از دوران جوانی ورزش را به‌طور منظم آغاز کرده و در طول زندگی آن را ادامه دهید.

ورزش‌های قدرتی را با ورزش‌های تحمل وزن همراه کنید. تمرین‌های قدرتی به قدرت عضلات و استخوان‌ها در بازو و بالای ستون فقرات کمک می‌کند و تمرین‌های تحمل وزن مثل پیاده‌روی، پریدن، دویدن، بالا رفتن از پله، طناب زدن و اسکی بیشتر بر استخوان‌ها در ناحیه پا، باسن و پایین ستون فقرات اثر گذار است. شنا، دوچرخه سواری و تمرین‌های ورزشی با دستگاه می‌توانند یک تمرین خوب برای سیستم قلب و عروق باشند اما به علت کم‌فشار بودن به اندازه تمرین‌های تحمل وزن برای استخوان‌ها مفید نمی‌باشند.

* محدودیت مصرف سیگار
مصرف سیگار، احتمالا به وسیله کاهش میزان استروژنی که بدن خانم‌ها تولید می‌کند و با کاهش جذب روده‌ای کلسیم باعث افزایش اتلاف استخوان می‌شود. لذا عدم مصرف سیگار و یا ترک آن در بهبود تراکم استخوان مفید خواهد بود.

* عدم مصرف الکل
الکل می‌تواند باعث کاهش شکل‌گیری استخوان و هم چنین کاهش توانایی بدن در جذب کلسیم گردد.

* محدود نمودن مصرف نوشابه‌های گازدار
مصرف فراوان نوشابه های گازدار از جذب کلسیم جلوگیری می‌نماید و بهتر آن است که به وسیله شیر و نیز آب میوه‌های طبیعی جایگزین گردند.
* محدود نمودن مصرف کافئین
مصرف فراوان قهوه و چای نیز از جذب کلسیم جلوگیری می‌نماید لذا باید مصرف این مواد غذایی نیز محدود گردد.
* محدود نمودن مصرف نمک
مصرف فراوان نمک از بازجذب کلسیم در بدن جلوگیری کرده و لذا در هنگام طبخ از نمک اضافی استفاده نکنید علاوه بر آن که از مصرف تنقلات حاوی نمک فراوان بپرهیزید.

*** درمان

دارودرمانی
برخی از درمان‌های دارویی به منظور کمک به کند کردن از دست‌دهی بافت استخوان و حفظ توده استخوانی وجود دارند که شامل موارد زیر است:
* بیس فسفونات‌ها
مشابه استروژن، این گروه از داروها از شکستن استخوان جلوگیری کرده، نگهدارنده توده استخوانی هستند و حتی چگالی استخوان در ستون‌فقرات و لگن را افزایش داده و خطر شکستگی‌ها را کاهش می‌دهند.

برخی ازداروهای این گروه شامل آلندرونات(fosamax)، ایباندرونات(boniva)، ریزدرونات(actonel) و اسید زولدرونیک(reclast) است.
بیس فسفونات‌ها به ویژه برای مردان، بزرگسالان جوان و افراد دارای استئوپروز ناشی ازاستروئید مفید هستند. هم چنین به منظور پیشگیری از استئوپروز در افرادی که نیاز به دوره طولانی درمان‌های استروئیدی برای بیماری‌های مثل آسم و آرتریت دارند، استفاده می‌شوند.

عوارض جانبی که می‌تواند شدید باشد شامل حالت تهوع، درد شکمی، سختی بلع و خطر التهاب مری یا سرطان‌های مری می‌باشند. بیس فسفونات‌هایی که یک بار در هفته یا یک بار در ماه مصرف می‌شوند مشکلات معدی کمتری ایجاد می‌کنند. چنان چه قادر به تحمل بیس فسفونات خوراکی نباشید، پزشک می‌تواند تزریق دوره‌ای وریدی بیس فسفونات را به شما توصیه کند.

هم چنین عوارض جانبی جدی با مصرف بیس فسفونات‌ها مثل تحلیل بافت استخوانی فک، ضربان قلب نامنظم و اختلالات بینایی گزارش شده است. در مورد عوارض و فواید این دارو با پزشک خود مشورت کرده و برای جراحی دندان، دندان پزشک‌تان را در مورد داروهایی که قبلا استفاده می‌کردید مطلع کنید.

* رالوکسیفن(evista)
این دارو به گروهی از داروها که تعدیل کننده‌های انتخابی رسپتور استروژن(SERMs) نامیده می‌شوند تعلق دارند. Raloxifene همان تاثیرات مفید استروژن بر چگالی استخوان در زنان بعد از یائسگی را بدون برخی خطرات مرتبط با استروژن مثل افزایش خطر سرطان رحم و احتمالا سرطان پستان دارد.
سرخی صورت یکی از عوارض جانبی این دارو است و چنان چه شما سابقه لختگی خون داشته باشید باید از مصرف این دارو اجتناب کنید.
این دارو به طور معمول در مردان توصیه نمی‌شود، تنها یک مطالعه کوچک نشان داده است که این دارو ممکن است برای حفظ چگالی استخوانی در مردان نیز مفید باشد.

* کلسیتونین
کلسیتونین هورمونی که به وسیله غده تیروئید ساخته می‌شود، بازجذب استخوان را کاهش داده و از دست‌دهی بافت استخوانی را کند می‌کند.
هم چنین از شکستگی‌های ستون فقرات جلوگیری کرده و حتی ممکن است باعث تسکین دردهای ناشی از تراکم شکستگی‌ها گردد.
این دارو معمولا به شکل اسپری بینی استفاده می‌شود و ممکن است در برخی افراد باعث سوزش و ناراحتی بینی گردد، اما هم چنین به فرم داروی تزریقی نیز موجود است.
از آن‌جا که کلسیتونین به اندازه بیس فسفونات‌ها قوی نیست، معمولا برای افرادی که قادر به مصرف داروی دیگری نیستند کنار گذاشته می‌شود.

* تری پاراتید (forteo )
این داروی قوی یک آنالوگ پاراتیروئید هورمون است که برای درمان استئوپروز در زنان بعد از یائسگی و مردان با خطر بالای شکستگی استفاده می‌شود.
این دارو با تحریک رشد بافت استخوانی نو عمل می‌کند، در حالی که دیگر داروها از طریق ممانعت از از دست‌دهی بافت استخوان اثرگذار هستند.
تری پاراتید به صورت یک بار تزریق زیر جلدی در روز در ناحیه شکم یا ران تجویز می‌شود. اثرات طولانی مدت آن باید مطالعه شود، بنابراین این دارو برای کمتر از ۲ سال توصیه شده است.

هورمون درمانی

اگر چه هورمون درمانی می تواند خطر لخته شدن خون، سرطان رحم، سرطان پستان و احتمال ناراحتی‌های قلبی را افزایش دهد با این حال استروژن به خصوص اگر بلافاصله بعد از یائسگی شروع شود، می تواند به حفظ دانسیته استخوانی کمک کند.
به علت نگرانی‌های موجود در مورد بی‌خطر بودن این روش و نیز به علت در دسترس بودن درمان‌های دیگر، معمولا هورمون درمانی اولین انتخاب برای درمان نمی‌باشد.

* درمان‌های دیگر

مصرف طولانی مدت داروهای مهار کننده آروماتاز برای درمان سرطان پستان، داروهای ضد‌افسردگی که مهارکننده‌های انتخابی سروتونین (SSRIs ) نامیده می‌شوند، داروی درمان سرطان مانند متوترکسات، برخی داروهای ضد‌حمله عصبی، داروهای بلوکه کننده اسید که مهارکننده‌های پمپ پروتون نامیده می‌شوند و داروهای ضد‌اسید معده حاوی آلومینیوم همگی با افزایش خطر استئوپروز در ارتباط هستند.
فاکتورهای خطری که نمی توانید تغییر دهید.
* جنسیت زن
شکستگی‌های ناشی از استئوپروز در زنان ۲ برابر مردان می‌باشد.
* افزایش سن
با افزایش سن خطر ابتلا به استئوپروز افزایش می‌یابد.
* نژاد
نژاد آسیایی یا سفیدپوستان در معرض خطر بالای استئوپروز می‌باشند.
* سابقه خانوادگی
چنان چه والدین یا خواهر و برادری مبتلا به استئوپروز دارید باید بدانید که شما در معرض خطر می‌باشید، به ویژه اگر سابقه خانوادگی شکستگی نیز داشته باشید.
* سایز اسکلت
زنان و مردان لاغر(با نمایه توده بدنی ۱۹ و کمتر) یا اسکلت بدنی کوچک در معرض خطر هستند، زیرا احتمالا تراکم استخوانی کمتری برای بهره بری از آن در سنین بالاتر دارند.
* هورمون تیروئید
هورمون تیروئید خیلی بالا نیز می‌تواند باعث از دست‌دهی بافت استخوان گردد. این حالت می‌تواند هم با فعالیت بیش از حد تیروئید(هیپرتیروئیدیسم) و هم با دریافت بالای هورمون تیروئید در درمان کم‌کاری تیروئید(هیپوتیروئیدیسم) رخ دهد.
* یائسگی و یا عدم پریودهای ماهیانه در خانم‌ها
در این موارد با کاهش سطح استروژن بروز استئوپروز تشدید می‌گردد.
* وضعیت‌های پزشکی و فرآیند‌هایی که سلامت استخوان را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
جراحی‌های معده(گاستروکتومی) و جراحی‌های کاهش وزن می‌تواند بر توانایی بدن در جذب کلسیم اثر گذار باشد. بنابراین شرایطی مانند بیماری‌های کرون، سلیاک، هیپرپاراتیروئیدیسم و بیماری کوشینگ(یک اختلال نادر که در آن غده فوق کلیه هورمون‌های کورتیکواستروئیدی بیش از حد نرمال تولید می‌کند) نیز می‌توانند چنین شرایطی ایجاد کنند.

درمان فیزیکی
علاوه بر درمان‌های دارویی و هورمونی، برنامه درمانی فیزیکی به استحکام استخوان‌ها کمک کرده و با بهبود بخشیدن به وضعیت اندامی، تعادل و قدرت ماهیچه‌ها، احتمال رخ دادن شکستگی را کاهش می‌دهد.

منبع مجله سلامت

تحریریه جامعه پزشکان ایران | ۱ مرداد ۱۳۹۷

پوکی استخوان در مردان
در حال حاضر دو ميليون نفر مرد آمريکايی مبتلابه ...
خواندن بیشتر
آشنایی با انواع گلو درد و علائم آن
با شروع فصول سرد سال، بیشتر افراد دچار گلودرد ...
خواندن بیشتر
بیماری‌های شایع روده – پروکتیت
التهاب روده معمولاً بر اساس حجم آسیب وارد شده ...
خواندن بیشتر
بیماری‌های روده باریک
در ادامه‌ی مقالات و دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، به ...
خواندن بیشتر
آشنایی با بیماری سرماخوردگی
از بچگی با بیماری سرماخوردگی یک‌جوری بزرگ شده‌ایم اما ...
خواندن بیشتر
سرطان روده کوچک
سرطان روده کوچک نوع نادری از سرطان است که ...
خواندن بیشتر
آخرین تحقیقات بر روی بیماری سلیاک
بیماری سلیاک (به انگلیسی: Coeliac disease) یا اسپروی سلیاک ...
خواندن بیشتر
ازدواج، تاریخچه و انواع آن
در قسمت اول درباره عشق و رفتارهای جنسی صحبت ...
خواندن بیشتر
عشق و رفتارهای جنسی
قسمت اول آیا بین عشق و سبک‌های دلبستگی و ...
خواندن بیشتر
نشانه‌های سندروم آرسکوگ Aarskog
در این مقاله از دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، به ...
خواندن بیشتر
خونریزی معده از دیدگاه پروفسور محمد‌حسین حاجبی
قسمت اول در قسمت اول این مقاله از دانستنی‌های ...
خواندن بیشتر
کودکان و آموزش مسائل جنسی
بچه‌ها از سن خيلی کم درباره مسائل جنسی کنجکاو ...
خواندن بیشتر
هایفوتراپی چیست ؟
برای اولین بار در دهه ۱۹۴۰ از امواج صوت ...
خواندن بیشتر
راه کارهای حکیم ابوعلی‌سینا برای رفع دریازدگی
در این قسمت از دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، به ...
خواندن بیشتر
روش‌های جالب ابوعلی‌سینا برای تصفیه آب جهت آشامیدن
در این قسمت از دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، روش‌های ...
خواندن بیشتر
علل بیماری‌ها از دیدگاه ابوعلی سینا
قسمت اول – تاثیر خواب و بیداری در قسمت ...
خواندن بیشتر
آموزش ماساژ سر
- گام اول پيش از شروع ماساژ يك ليوان ...
خواندن بیشتر
درمان انواع سردرد-قسمت دوم
درمان انواع سردرد-قسمت دوم در قسمت اول این مقاله، ...
خواندن بیشتر
انواع سردرد- قسمت اول
• سردردهای ناشی از مشکلات گردنی درد یک حس ...
خواندن بیشتر
پایلونیدال کیست یا کیست مویی
لغت پیلونیدال یعنی nest of hairs که می‌توان آن ...
خواندن بیشتر