آشنایی با علل، علائم و درمان سرطان بیضه

ماه اکتبر را به سرطان سینه و بهداشت زنان می‌شناسیم و ماه نوامبر را به پروستات و بهداشت مردان در اول ماه نوامبر درباه پروستات و سرطان پروستات پرداختیم و حال به آخرین روز نوامبر به سرطان بیضه.

سرطان بیضه (Testicular cancer) رشد سرطانی سلول‌های بیضه می‌باشد که به صورت یک توده سفت اغلب بدون درد در بیضه خود را نشان می‌دهد.

_ شیوع و پیش آگهی
سرطان بیضه شایع‌ترین سرطان در مردان ۲۰ تا ۳۵ ساله است، اما ممکن است در هر سنی دیده شود و احتمال ابتلای هر مردی به این سرطان ۰٫۴٪ است. بطور کلی این سرطان اگر متاستاز نداده باشد بالای نود درصد با شیمی درمانی و سایر روش‌ها قابل درمان است.

سرطان بیضه درمان نشده به غدد لنفاوی و سرانجام سایر قسمت‌های بدن گسترش یافته و نهایتا منجر به مرگ خواهد شد. سرطان معمولا یک بیضه را درگیر می‌کند. بیشتر تومورهای بیضه از سلول‌های تولید کننده اسپرم منشا می‌گیرند. ۴ نوع سرطان بیضه وجود دارد:

۱٫ سمینوم (Seminoma)

۲٫ آمبریونال کاسینوما ( Embryonal Cacinima)

۳٫ تراتوما (Teratoma)

۴٫ کوریوکارسینوما (Choriocarcinoma)

که از این بین نوع اول یا سرطان مجاری منوی شایع‌ترین نوع است و در سنین ۳۵ تا ۴۵ سالگی بیشتر دیده می‌شود.

_علل سرطان بیضه :

علت پیدایش تومور بیضه نامشخص است، اما عوامل مادرزادی و اکتسابی می‌توانند در پیدایش سرطان نقش داشته باشند. به‌طور خلاصه عوامل مؤثر در پیدایش سرطان بیضه را می‌توان بصورت زیر بیان کرد.

¤ کریپتورکیدیسم (نهان بیضگی)

قوی‌ترین ارتباط میان سرطان و بیضه نزول نیافته وجود دارد و شایع‌ترین نوع سرطان نیز در این افراد سمینوم است. بیشترین احتمال بروز سرطان، در بیضه نزول نیافته در نوع شکمی آن وجود دارد و کمترین احتمال مربوط به نوع مغبنی (اینگوینال) است.

¤ تجویز استروژن به مادر در دوران حاملگی

¤ آسیب‌های بافتی بیضه ناشی از ضربه یا عفونت

_ عوامل خطرساز

از جمله عوامل خطرساز برای ابتلا به سرطان بیضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

نژاد: احتمال بروز سرطان سینه در یک مرد سفید پوست ۲٪ برای تمام طول عمر وی می‌باشد. میزان بروز سرطان بیضه در سیاه پوستان یک چهارم سفیدپوستان است.

محل درگیری: سرطان بیضه در طرف راست از شیوع بیشتری برخوردار است. این امر با شیوع بیشتر کریپتورکیدیسم ( نهان بیضگی ) در طرف راست همراه است.

وضعیت اقتصادی اجتماعی: احتمال بروز تومور بیضه در مردانی که در سطوح اقتصادی اجتماعی بالاتری به سر می‌برند بیشتر است.

_ علائم سرطان بیضه

شما متوجه علائم نخواهید شد مگر این که به‌طور منظم بیضه‌های خود را معاینه کنید.

_ علائم عبارتند از:

◊ توده بدون درد و سفت در بیضه مبتلا

◊ تغییر اندازه و قوام بیضه

◊ درد مبهم در کیسه بیضه

◊ ندرتا، درد ناگهانی تیز در بیضه مبتلا

در برخی موارد، مایع در کیسه بیضه تجمع پیدا می‌کند ( هیدروسل ) و در صورت هر گونه تغییر در بیضه باید فورا با پزشک خود مشورت کنید.

_ شناسائی و تشخیص سرطان بیضه

ارزیابی آزمایشگاهی

در بیماری پیشرفته، کم‌خونی دیده می‌شود. در انتشار به کبد اختلال در آزمون‌های عملکرد کبدی و در نتیجه انسداد حالب، اختلال در آزمایش‌های عملکرد کلیوی مشاهده می‌شود. شاخص‌هایی در تشخیص و نیز پیگیری درمان سرطان بیضه وجود دارد که عناصر بیوشیمیائی خاصی هستند.

تصویربرداری

با کمک سونوگرافی بیضه می‌توان سرطان‌های بیضه را به سرعت و به‌طور دقیق تشخیص داد. به منظور درجه‌بندی سرطان عکس‌برداری از قفسه سینه و سی‌تی اسکن لگن و شکم لازم است.

_ تشخیص افتراقی

شایع‌ترین اشتباه تشخیصی در مورد سرطان بیضه، اپیدیدیمیت (التهاب مجاری اسپرم بر) است. دومین اشتباه شایع تشخیصی هیدروسل (آب آوردن بیضه) است. اگر در حضور هیدروسل نتوان بیضه را به‌طور کامل معاینه کرد، باید سونوگرافی انجام داد . نباید مایع هیدروسل را با سوزن بیرون کشید.

_ درمان سرطان بیضه

شیوه درمان بسته به نوع تومور و میزان گسترش آن تعیین می‌شود. برداشتن بیضه مبتلا از طریق جراحی، اولین مرحله درمان در سرطان بیضه است. عملکرد جنسی یا قدرت باروری با برداشتن یک بیضه، تغییر چندانی نخواهد کرد.

ممکن است جهت از بین بردن سلول‌های سرطانی در سمینوم از پرتودرمانی استفاده شود. به این صورت که اشعه گاما یا اشعه ایکس با ولتاژ بالا بر ناحیه گرفتار تابانده می‌شود. این اشعه به سلول‌های سرطانی صدمه وارد ساخته یا آن‌ها را نابود می‌کند در حالی که بر بافت طبیعی نزدیک اثر چندانی ندارد.

ممکن است پرتو درمانی آثار جانبی‌ای مانند واکنش‌های پوستی، حالت تهوع، استفراغ، خستگی و اسهال داشته باشد. در اکثر موارد استراحت و تغذیه مناسب و گذشت زمان این ناراحتی‌ها را برطرف می‌سازد.

شیمی درمانی و درمان با داروهای ضدسرطان که در تقسیم و رشد سلول‌های سرطانی تداخل ایجاد می‌کند در بعضی از موارد سرطان بیضه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پرتودرمانی و شیمی درمانی برکارکرد جنسی تأثیر ندارند اما می‌توانند بر باروری اثر داشته باشند.

جهت برداشتن غدد لنفاوی شکم در مواردی که درگیری این غدد در سرطان‌های غیر سمینومی ثابت شده باشد یا مورد شک باشد، ممکن است از عمل جراجی استفاده گردد.

در نهایت، مراقبت دقیق و مراجعه مرتب پزشکی بعد از درمان توصیه می‌شود. تقریباً تمام موارد سرطان بیضه به خوبی قابل درمان هستند، به ویژه اگر تومور به موقع تشخیص داده شود.

در چه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟

اگر دچار تورم‌ سفت‌ یا توده‌ در بیضه‌دان‌ باشید.

اگر دچار علایم‌ جدید و غیر قابل‌ توجیه‌ شده‌اید. داروهای مورد استفاده‌ در درمان‌ ممکن‌ است‌ باعث‌ عوارض‌ جانبی گردند.

چنانچه سرطان قسمت‌های دیگر بدن را مبتلا کرده باشد درمان‌های بیشتری نظیر جراحی، پرتودرمانی و شیمی درمانی نیاز است. در درگیری غدد لنفاوی شکم، این غدد با جراحی برداشته می‌شوند. از چهارنوع سرطان ذکر شده، سرطان مجاری منوی با جراحی و پرتودرمانی به آسانی درمان می‌شود.

_ پیشگیری از سرطان بیضه

مردان‌ باید به‌طور منظم‌ حداقل‌ ماهی یک‌ بار بیضه‌های خود را معاینه‌ کنند. این‌ کار جلوی سرطان‌ را نمی‌گیرد ولی‌ ممکن‌ است‌ به‌ کشف‌ سریع‌ تومور کمک‌ کند به‌طوری که‌ از علاج‌ آن‌ اطمینان‌ حاصل‌ گردد.

_ درمان‌پذیر یا غیر قابل علاج ؟
اگر سرطان بیضه زود تشخیص داده شود، در حدود ۹۵درصد ‌مبتلایان، تقریبا بهبود کامل پیدا می‌کنند. اما در صورتی‌که این سرطان تشخیص داده نشود و طول بکشد، به سرعت رشد کرده و به گره‌های لنفاوی داخل شکم و سپس به سایر گره‌های لنفاوی گسترش پیدا می‌کند. بیشتر مردان به کمک عمل جراحی و خارج ساختن بیضه، رادیوتراپی یا پرتودرمانی و در صورت لزوم شیمی درمانی و یا ترکیب دو درمان از سه درمان فوق، درمان می‌شوند. در بیشتر موارد قدم اول برداشتن با جراحی است. بعد از آن بر اساس نوع تومور و درجه پیشرفت آن ممکن است علاوه بر جراحی از شیمی درمانی برای از بین بردن متاستازهای غیرقابل کشف استفاده شود.
پس به‌طور کلی برای این‌که سرطان بیضه قابل درمان باشد، باید در مراحل اولیه تشخیص داده شود و برای این تشخیص سریع باید به نکات زیر دقت کرد.
– تمامی نوزادان پسر حتما از لحاظ وجود بیضه داخل کیسه بیضه معاینه شوند و در صورت عدم وجود بیضه، به خاطر بالا بودن خطر سرطان، پی‌گیری دقیق جهت آن‌ها انجام شود.‌
– افرادی که در خانواده‌شان فرد مبتلا وجود دارد،‌ بیشتر مراقب باشند.
– و در نهایت همه مردان معاینه ماهیانه بیضه را برای خودشان انجام دهند

آمارها چه می‌گویند؟
حداکثر میزان بروز تومور بیضه در حدود ۳۰ سالگی است. در کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی در هر یک‌صد هزار نفر جمعیت مردان، بین ۳ تا ۷ نفر به این بیماری مبتلا می‌شوند، در ایران در سال ۱۳۸۴، تعداد ۵۰۳ به ثبت رسیده است. میزان تشخیص سرطان بیضه در بیشتر مناطق جهان در طی ۲۵ سال اخیر افزایش یافته است، اما خوشبختانه با تشخیص زودتر و درمان‌های مناسب جراحی، رادیوتراپی و شیمی درمانی کاهش چشمگیری در میزان مرگ و میر حاصل از آن مشاهده می‌شود. به طوری که درصد بهبود کامل فرد مبتلا در بیشتر مراکز در حدود ۹۰ درصد تخمین زده می‌شود. این درصد بالا و قابل توجه را می‌توان یکی از موفقیت‌های برجسته طب در سال‌های اخیر ذکر کرد.

لزوم آگاهی

در کشور ما به دلیل مسایل اجتماعی و اخلاقی و نوع فرهنگ حاکم و حجب و حیای توده مردم، متاسفانه بیماران در این مورد گاهی احساس شرم کرده و دیر به پزشک مراجعه می‌کنند که به تبع آن باعث کشف دیرتر بیماری و کاهش شانس درمان قطعی می‌شود. بنابراین باید این آگاهی در سطح جامعه افزایش یابد که مردان جوان مانند آنچه به زنان در مورد معاینه دوره‌ای پستان آموزش داده شده است، لازم است مراقبت‌ها و معاینات اولیه را به‌طور شخصی انجام دهند.

بهترین زمان معاینه
بهترین زمان برای معاینه بیضه‌ها و محتویات کیسه بیضه، پس از یک استحمام سبک است. کیسه بیضه و بیضه‌ها و اطراف آن باید به ترتیب و آرام لمس می‌کند و احساس هر گونه عدم تقارن یا سفتی و درد غیرطبیعی باید به سرعت گزارش شود.
در بسیاری موارد در هنگام تشخیص این سرطان، فرد سابقه اخیری از ضربه یا آسیب به کیسه بیضه را ذکر می‌کند اما این شکایت بیش از آن‌که بخواهد یک عامل سبب‌ساز تومور بیضه باشد، عامل برانگیزاننده توجه فرد برای مراجعه به پزشک است.
در مواردی با پیشرفت بیماری و انتشار آن به غدد لنفاوی شکم و لگن، علایمی مانند تورم شکم و کمردرد نیز بروز می‌کند

منبع: مجله پزشکی دکتر سلام

تحریریه جامعه پزشکان ایران | ۹ آذر ۱۳۹۷

مقاومت آنتی‌بیوتیکی: ۸۰۰۰ ترکیب دارویی جدید مؤثر
این گزارش که در تاریخ 4 سپتامبر  2018  در سایت ...
خواندن بیشتر
ورزش‌های مفید و مضر برای افراد مبتلا به آسم
آسم (برگرفته شده از واژه یونانی ἅσθμα به معنی ...
خواندن بیشتر
بیماری آشالازی؛ علل و راه‌های درمان
آشالازی (به انگلیسی: Achalasia) نوعی اختلال حرکتیِ نادر مری ...
خواندن بیشتر
اثبات کارآمدی بالای پیوند مدفوع
به گزارش کلینیک کلیولند که در تاریخ ا آگوست ...
خواندن بیشتر
سوال و پاسخ ( آشنایی با ویروس پاپیلوم انسانی ( HPV) )
ویروس پاپیلوم انسانی یا HPV (به انگلیسی: Human Papillomavirus) ...
خواندن بیشتر
سوال و پاسخ ( انواع عفونت‌ها در بیماران دیابتی )
_ از عوارض دیابت روی پوست چه می‌دانید. خطرات ...
خواندن بیشتر
آشنایی با علل، علائم و درمان سرطان بیضه
ماه اکتبر را به سرطان سینه و بهداشت زنان ...
خواندن بیشتر
سوال و پاسخ ( درباره بیماری کولیت اولسروز )
کولیت زخمی یا کولیت اولسروز یا پس‌روده‌آماس زخمی (به ...
خواندن بیشتر