آشنایی با گرفتگی بینی و علل آن

گرفتگی بینی ( انگلیسی: Nasal congestion ) انسداد راه بینی که معمولاً به این دلیل اتفاق می‌افتد که غشای بینی با التهاب رگ‌های خونی متورم می‌شود.

گرفتگی یا احتقان بینی حالتی ناخوشایند است که گاهی علت خاصی برایش پیدا نمی‌کنیم. اگر بینی‌تان مدام گرفته است و فکر می‌کنید مشکل بخصوصی هم ندارید، ممکن است عواملی در بروز این پدیده دخیل باشند که شگفت زده‌تان کنند.

بیمار نیستید و تقریبا مطمئن هستید که به چیزی هم حساسیت ندارید. پس چرا اینقدر بینی‌تان گرفته است؟ هرچند سرماخوردگی، آنفلوآنزا و آلرژی به گرده‌ها و حیوانات خانگی از دلایل شایع گرفتگی بینی هستند، اما دلایل فراوان دیگری هم وجود دارند که می‌توانند سبب شوند با تنفس از راه بینی مشکل داشته باشید. در این‌جا شش دلیل ممکنی را که باید آنها را بشناسید می‌آوریم.

*** علل گرفتگی بینی

– آلرژی
– سرماخوردگی یا آنفلوانزا
– انحراف تیغهٔ بینی
– رینیت آلرژیک، آلرژی به گَرده
– واکنش به داروها (مانند تامسولوسین)
– سینوزیت یا عفونت سینوس‌ها


– اگر وضعیت بدن به‌گونه‌ای باشد که خون زیادی به‌سمت سر جاری شود (مثلاً وارونه باشد)، در این صورت ممکن است رگ‌های خونی در مسیر بینی متورم شوند.
– بسیاری از زنان در دوران بارداری از گرفتگی بینی رنج می‌برند، زیرا مقدار خون بیشتری به بدن جریان پیدا می‌کند.
– پولیپ بینی

** آلرژی ندارید، اما نسبت به چیزی در محیط تان حساسیت دارید
حدود یک سوم افرادی که مجراهای بینی‌شان ملتهب است، مشکلی دارند که به آن رینیت غیرآلرژیک می‌گویند، یعنی سیستم ایمنی بدن‌شان مقصر نیست. اگر تست آلرژی دادید و جواب منفی بود، احتمالا دلیل گرفتگی بینی‌تان همین است.
دلیل دیگر برای گرفتگی بینی که هرگز تمام نمی شود پولیپ است. پولیپ زائده خوش خیمی است که می‌تواند در بینی یا سینوس باشد و خطرناک نیست.

یکی از انواع رایج این گرفتگی،”رینیت محرک‌گر” یا رینیت وازوموتور می‌باشد که زمانی روی می‌دهد که بدن شما توسط چیزی مانند دود سیگار، عطر و یا هوای خشک آزرده یا ملتهب شود.

** نوسانات دما نیز می‌توانند سبب بروز این حالت باشند
بهترین راه این است که محرک‌ها را شناسایی کرده و تا جایی که می‌توانید از آن‌ها اجتناب کنید. اگر این کار مفید نبود، از پزشک در مورد استفاده از اسپری ضداحتقان بینی که حاوی آنتی‌هیستامین یا کورتیکواستروئید است، راهنمایی بخواهید.

** باردار هستید
وقتی باردار هستید و جنینی در درون بدن شما در حال رشد است، غیر از بالا آمدن و بزرگ شدن شکم، تحولات زیاد و چشمگیری در بدن شما رخ می‌دهد. تغییرات هورمونی، اصلی‌ترین این تحولات هستند. ضمن این که گردش خون بیشتری در بدن‌تان خواهید داشت.

هرچند بیشتر مردم فکر می‌کنند بارداری سبب تورم مفصل و قوزک پا می‌شود، اما شاید تعجب کنید اگر بدانید که پرده‌های مخاطی بینی شما نیز ممکن است متورم شوند. شاید این حالت موجب شود حتی وقتی که بیمار نیستید هم احساس گرفتگی و احتقان کنید، حتی خونریزی بینی هم در این شرایط ممکن است.
استفاده از دستگاه بخور، نوشیدن زیاد مایعات و استفاده از اسپری بینی نمکی می‌تواند مفید باشد. البته پیش از هر گونه درمانی که نیاز به نسخه پزشک ندارد، ابتدا با پزشک متخصص زنان مشورت نمایید.

** مبتلا به گرفتگی بینی انعکاسی شده‌اید
اگر سرماخوردگی شدید یا آلرژی داشته باشید، یک اسپری بینی دکونژستان می تواند بسیار موثر باشد. اما حواس‌تان باشد که اگر به راهنمای استفاده از آن دقت نکنید ( ممنوعیت استفاده بیش از سه روز)، ممکن است مبتلا به گرفتگی بینی انعکاسی شوید، یعنی به آن متکی شده و یا به گفته بعضی از افراد به آن معتاد شده و اگر بخواهید مصرف آن را قطع کنید، بیشتر احساس گرفتگی خواهید کرد. بنابراین مجددا به آن برمی‌گردید.

شکستن این چرخه معیوب کار ساده ای نیست. برای مدتی احساس بسیار بدی خواهید داشت اما تدریجا بهتر می‌شوید. اگر خودتان نمی‌توانید ترک این عادت را مدیریت کنید، از پزشک متخصص آلرژی‌تان راهنمایی بگیرید. برخی افراد برای کنار گذاشتن دکونژستان بینی، نیاز به استفاده از داروهای استروئیدی خوراکی یا از نوع اسپری بینی آن دارند.

** مبتلا به عفونت سینوسی شده‌اید
سرماخوردگی‌تان تمام نمی‌شود؟ بیشتر عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی، بعد از یک یا دو هفته به پایان می‌رسند. اگر بیماری شما بیشتر از این‌ها به درازا کشید، یا اگر احساس می‌کنید سرماخوردگی‌تان وقتی درحال خوب شدن است دوباره عود کرده و شدت می‌گیرد، به پزشک مراجعه کنید.

ممکن است مبتلا به عفونت باکتریایی سینوس شده باشید که نیازمند درمان با آنتی‌بیوتیک است. سایر علائم سینوزیت باکتریایی شامل تب، خروج چرک از بینی و درد نسبتا شدید در ناحیه سینوس‌ها می‌باشد (تصویر دوم محل سینوس‌ها در صورت را نشان می‌دهد).

** کم کاری تیروئید دارید
باز هم هورمون‌ها! کم کاری غده تیروئید بیماری که در آن بدن شما به اندازه کافی هورمون تیروئید تولید نمی‌کند می‌تواند منجر به گرفتگی بینی همراه با علائمی چون خستگی مداوم، یبوست، نازک شدن تارهای مو، خشکی پوست و احساس سرما شود.

اگر فکر می‌کنید ممکن است کم کاری تیروئید داشته باشید، از پزشک متخصص داخلی یا غدد بخواهید میزان این هورمون را مورد بررسی قرار دهد. استفاده از داروهای ترکیبی و مصنوعی هورمون تیروئید (مانند لووتیروکسین) از نظر پزشک متخصص غدد، می‌توانند به برگشت تعادل این هورمون در بدن شما کمک کند.

** پولیپ بینی دارید
دلیل دیگر برای گرفتگی بینی که هرگز تمام نمی شود، پولیپ بینی است. پولیپ زائده خوش‌خیمی است که می‌تواند در بینی یا سینوس باشد و خطرناک نیست، اما می‌تواند سینوس‌ها یا راه های هوایی بینی را مسدود کرده و احساس نسبتا ناخوشایندی به شما بدهد. پولیپ ها معمولا در افراد مبتلا به آلرژی، آسم، یا عفونت مزمن سینوسی بوجود می‌آیند.

اگر مدام احساس می کنید بینی‌تان گرفته و حس بویایی و چشایی‌تان مختل شده است، برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. پولیپ‌ها قابل برداشتن هستند، اما احتمال برگشت شان وجود دارد. شاید اگر از یک اسپری بینی استروئیدی استفاده کنید احساس بهتری داشته باشید، چون به کوچک کردن پولیپ بینی و تسکین علائم کمک می‌کند. مداوای استروئیدی یا آلرژیک هم می‌تواند برای پیشگیری از عود پولیپ برداشته شده سودمند باشد.

*** برطرف کننده گرفتگی بینی

درمان هر کدام از علت‌های گرفتگی بینی مختص خود را دارند ولی به صورت عمومی هم می‌شود تا حدودی گرفتگی بینی را با مواردی که در زیر شرح داده می‌شود برطرف کرد.

از اسپری‌های مخصوص بینی حاوی سرم فیزیولوژی استفاده کنید.

این اسپری‌ها را می‌توانید از داروخانه تهیه کنید. قبل از مصرف این اسپری، به آرامی نفس خود را بیرون دهید و بعد از زدن اسپری فورا عطسه نکنید، یا نفس‌تان را بیرون ندهید.
عطسه کردن یا بیرون دادن نفس، تاثیر اسپری را از بین می‌برد، زیرا محلول سرم فیزیولوژی باید مدتی در حفره بینی باقی بماند تا بتواند گرفتگی و خلط ها را از بین ببرد.

چای سبز بنوشید.

نوشیدن چای سبز باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می شود و گرفتگی سینوس‌ها به علت آلرژی یا سرماخوردگی را باز می‌کند.

چای سبز، گرفتگی بینی را رفع می‌کند، زیرا حاوی مواد آنتی‌اکسیدانی است که سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کنند. همچنین تمامی علائم ناشی از سرماخوردگی را برطرف می کند؛ مثل آبریزش بینی، تب و گلودرد .

چای سبز حاوی مواد مغذی ضد التهاب مثل ویتامین C و ال تِنین است.

مصرف چای
مصرف چای‌های گیاهی مانند چای بابونه، زنجبیل، نعنا، بادیان اثرات درمانی در کاهش گرفتگی بینی دارند.

آب نمک
پیشنهاد دیگر برای رهایی از گرفتگی بینی این است که محلول آب نمک را بجوشانید و پس از سرد شدن با یک قطره چکان، در هر سوراخ بینی ۲ قطره از آن بچکانید و منتظر بمانید شوری آب را در حلق حس کنید. سپس در بینی خود هوا پر کنید. این عمل بینی را شستشو داده و گرفتگی‌های خفیف را رفع می‌کند. در واقع نقش درمانی ندارد و از علائم آلرژی نیز جلوگیری نمی‌کند بلکه تنها علائم را بهبود می‌دهد.

مصرف فلفل قرمز
فلفل قرمز در غذا بریزید. کاپسایسین، که مادهٔ فعال فلفل قرمز است، سلول‌های مخاطی بینی را ودار به ترشح کرده و با زیاد کردن آبریزش بینی آن را پاک می‌کند.

سرکه
نصف قاشق چای‌خوری سرکه را به همراه نمک در یک فنجان آب ریخته بگذارید بجوشد. پس از سرد شدن از آن به عنوان اسپری خانگی استفاده کنید ولی در مصرف آن زیاده روی نکنید.
بوییدن بخار سرکه سیبی که در حال جوشیدن است هم انسداد بینی را باز می‌کند.

تربچه رنده شده
یک تا ۲ قاشق تربچه رنده شده را با یک قاشق چایخوری عسل یا سرکه سیب مخلوط کرده و آن را استنشاق کنید.

پونه کوهی
مخلوطی از آب به همراه چند قطره اورگانو (پونه کوهی) و بخور آن به میزان یک تا ۲ بار در روز هم می‌تواند کارساز باشد.

رطوبت محیط را افزایش دهید.

شما می‌توانید با استفاده از یک دستگاه بخور، میزان رطوبت هوای خانه خود را افزایش دهید. قبل از خوابیدن در شب، دستگاه بخور را روشن کنید تا بتوانید راحت تر در خواب نفس بکشید.

همچنین می‌توانید دو یا چند بار در روز و هر بار ۱۰ دقیقه، داخل سونا یا زیر دوش آب گرم بروید تا گرفتگی بینی‌تان باز شود. بخار آب گرم با افزایش رطوبت هوا، گرفتگی بینی را رفع می‌کند.

*** هشدار
در زمان گرفتگی بینی شکلات نخورید. مواد فشردهٔ قندی، مخصوصاً شکلات، ممکن است تورم غشای بینی را باعث شوند. تا زمانی که بینی گرفته است از این مواد نخورید.

منبع:  سایت تبیان

تحریریه جامعه پزشکان ایران | ۵ آذر ۱۳۹۷

پوکی استخوان در مردان
در حال حاضر دو ميليون نفر مرد آمريکايی مبتلابه ...
خواندن بیشتر
آشنایی با انواع گلو درد و علائم آن
با شروع فصول سرد سال، بیشتر افراد دچار گلودرد ...
خواندن بیشتر
بیماری‌های شایع روده – پروکتیت
التهاب روده معمولاً بر اساس حجم آسیب وارد شده ...
خواندن بیشتر
بیماری‌های روده باریک
در ادامه‌ی مقالات و دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، به ...
خواندن بیشتر
آشنایی با بیماری سرماخوردگی
از بچگی با بیماری سرماخوردگی یک‌جوری بزرگ شده‌ایم اما ...
خواندن بیشتر
سرطان روده کوچک
سرطان روده کوچک نوع نادری از سرطان است که ...
خواندن بیشتر
آخرین تحقیقات بر روی بیماری سلیاک
بیماری سلیاک (به انگلیسی: Coeliac disease) یا اسپروی سلیاک ...
خواندن بیشتر
ازدواج، تاریخچه و انواع آن
در قسمت اول درباره عشق و رفتارهای جنسی صحبت ...
خواندن بیشتر
عشق و رفتارهای جنسی
قسمت اول آیا بین عشق و سبک‌های دلبستگی و ...
خواندن بیشتر
نشانه‌های سندروم آرسکوگ Aarskog
در این مقاله از دانستنی‌های جامعه پزشکان ایران، به ...
خواندن بیشتر