سازگاری بدنی

در توجیهی که به دیدن مربوط است نه تنها چشمان بلکه عضلات صورت و گردن و بدن بطور کلی وضع مخصوص آمادگی به خود می‌گیرند چشم‌ها به نقاطی خیره می‌شوند و بعد همه میدان دید را از نظر می‌گذرانند. برای عکس گرفتن از حرکات چشم دستگاه مخصوصی ساخته‌اند که می‌تواند نشان دهد در توجه به عکس یا منظره یا کتابی چشم در کدام نقطه یا نقاط توقف می‌کند این دستگاه می تواند مدت توقف چشم را نیز اندازه بگیرد با این دستگاه می‌توانند نشان دهند در نگاه کردن به اعلان یا تصویری کدام قسمت بیشتر توجه چشمان را جلب کرده است. وقتی زنی به مردنگاه کرده است چشم او کدام نقاط را مورد توجه قرار داده و در هر نقطه چه مدت توقف کرده است. در حیوانات مثلاً سگ‌ها دیده‌ایم که وقتی می‌خواهند صدائی را بشنوند گوش‌های خود را تیز می‌کنند و آنها را در جهت صدا قرار می‌دهند کسانی هم که گوش سنگین دارند برای شنیدن صداها سر خود را در جهت صدا بر می‌گردانند یا با دست خود شیپور گوش را بر خط صدا عمود می‌کنند برای گرفتن صداها عضله‌ای در گوش میانه هست که فشار بر پرده گوش را کم و زیاد می‌کند تا آنرا با صداهای خفیف و شدید سازگاری دهد. این سازگاری در موارد اصوات بسیار زیر و بسیار شدید از آسیب دیدن پرده گوش جلوگیری می‌کند. برگرداندن سر در جهت بوها و بو کشیدن نیز سازگاری گیرنده در مقابل بو هاست در مورد غذائی که با آن آشنا نیستیم نخست آن را با نوک زبان مزه می‌کنیم و این عمل نیز نوعی سازگاری گیرنده است.

سازگاری بدنی

سازگاری بدنی، یعنی آماده کردن بدن برای ادراک در اغلب موارد مشهود است. دونده‌ای که سر خط منتظر فرمان شروع مسابقه است بدن‌ش آمادگی کامل برای حرکت دارد وقتی می‌خواهیم از عقب سالن سخنرانی همه کلمات سخنران را بشنویم در جلو صندلی راست و کشیده می‌نشینیم و توجه می‌کنیم در حیوانات می‌توان سازگاری بدنی را خوب مشاهده کرد مثل وقتی که گربه برای جهیدن روی موش پشت خود را خم کرده و آماده جهش شده است.

تنش عضلانی

در وضع سازگاری بدنی تنش عضلانی موجود است که اغلب دیده می‌شود ولی گاه مشاهده نمی‌شود مثلاً وقتی کسی به کاری مشغول است ( که البته بدان توجه نیز دارد) و عوامل مخلی پیش می‌آیند دیده می‌شود که برای جلوگیری از تاثیر عوامل مخل توجه بیشتری به کار خود می‌کند. بر اثر این کوشش نیروی بیشتری صرف می‌کند که مقداری از آن در راه تنش عضلانی مصرف می‌شود آزمایش زیر این امر را تایید می‌کند:

ماشین آزمایش ده دکمه شبیه به دکمه‌های ماشین تحریر داشت هر یک از این دکمه‌ها نمره‌ای از ۱ تا ۱۰ داشت آزمودنی‌ها که ۶ نفر بودند می‌بایست وقتی یکی از حروف l m n p s t v x y zظاهر می‌شود یکی از دکمه‌ها را فشار دهند. حروف مزبور در روی زمینه‌های سرخ و زرد یا سبز ظاهر می‌شدند و آزمودنی باید به حرف و رنگ زمینه آن نگاه کند بعد به رمزی که پیش او گذاشته بودند رجوع کند و آن حرف را طبق دستور رمز به یکی از حروف دیگراول الفبا ( یعنی a b c d تبدیل کند و ببیند آن حرف ، چندم است (مثل a حرف اول و b حرف دوم و c حرف سوم) و شماره آن حرف را در روی دکمه‌های اعداد فشار دهد وقتی دکمه را فشار می داد حرف دیگری ظاهر می شد بدین ترتیب ملاحظه می‌شود که آزمودنی باید پیوسته متوجه کار باشد به هر یک از دکمه‌های ماشین وسیله‌ای تعبیه شده بود بی‌آنکه آزمودنی بداند که فشار انگشت او را بر دگمه اندازه میگرفت و ثبت می‌کرد هدف آزمایش این بود که ببیند اگر آزمودنی‌ها در آرامش و بدون اختلال حواس کار کنند چه مقدار فشار بر دکمه‌ها وارد می‌آورند و اگر سر و صدا موجب اختلال حواس آن‌ها شود چه تغییری در فشار انگشت دیده می‌شود. پس از اینکه مدتی آزمودنی‌ها در آرامش کار کردند آزماینده سر و صدای مخل ایجاد کرد.

همه شش آزمودنی هنگام سر و صدا فشار بیشتری به دکمه‌ها وارد آورده‌اند فشاری که از قبل از صدا بر هر دکمه وارد می‌آمد ۳۰۵ گرام و هنگام صدا ۴۳۸ گرام بود وقتی مجدداً آرامش برقرار شد فشار به ۲۹۲ گرام کاهش یافت میزان کار در آرامش و سر و صدا با هم اختلافی نداشت و این امر نشان می داد که آزمودنی‌ها برای جلوگیری از پریشانی توجه خود نیروی بیشتری صرف می‌کردند.

در آزمایش دیگری که برای سنجش تنش عضله‌ای هنگام توجه بعمل آمده ضخامت هر یک از چهار دسته عضلات در این دو حالت اندازه‌گیری شد:

(۱)وقتی آزمودنی‌ها منتظر شنیدن صدائی بسیار خفیف بودند و (۲) وقتی آزمودنی‌ها منتظر شنیدن صدائی بودند که کاملاً شنیدنی بود از آزمودنی‌ها خواسته شده بود که همین‌که صدا را شنیدند دکمه‌ای را فشار دهند. توجه آن‌ها وقتی منتظر صدای بسیار خفیف بودند شدیدتر بود و همراه این توجه شدیدتر عضلات هم ضخامت بیشتری پیدا کرده بودند و تنش عضلانی هم ثبت می‌شد. تنش عضلانی از جهت دیگر نیز هنگام توجه به وجود می‌آید. وقتی به کسی گفته شده است که دستور خاصی را اجرا کند باید به جزئیات مختلفی توجه کند در اغلب موارد دستور عمل را آهسته با خود تکرار می‌کند و به این سبب به زبان و تارهای صوتی گلو و شاید عضلات دیگر بدن فرمان‌های عصبی می‌رسد و این خود ایجاد تنش عضلانی می‌کند.

منبع: سایت دانشنامه رشد

تحریریه جامعه پزشکان ایران | ۱۶ آبان ۱۳۹۷

تخریب کننده‌های پوست
پوست (به انگلیسی: Skin) بخشی از دستگاه پوششی بدن ...
خواندن بیشتر
ارائه اطلاعاتی مفید و کاربردی در رابطه با آروماتراپی
استفاده از بوها و روغن‌های خاص برای رسیدن به ...
خواندن بیشتر
رسوبات کلسیم در پوست؛ نشانه، دلیل، درمان
هنگامی که فسفات کلسیم در مقادیر غیرطبیعی در بافت ...
خواندن بیشتر
ماسک‌های ساده و راحت برای پوست‌های چرب
آیا پوست شما همیشه چرب و براق است؟ آیا ...
خواندن بیشتر