تخریب کننده‌های پوست

پوست (به انگلیسی: Skin) بخشی از دستگاه پوششی بدن است. بخش‌های دیگر این دستگاه مو، ناخن و غشاء مخاطی هستند.

پوست متشکّل از دو لایهٔ اصلی است:

روپوست (اپیدرم) که لایهٔ نازک‌تر خارجی می‌باشد.
درم که لایه ضخیم‌تر داخلی است.

روپوست لایه‌های ضخیمی از سلول‌های مسطح می‌باشد.

پوست با دارا بودن سطح متوسطی حدود ۲ متر مربع (۲٫۵ یارد مربع)، یکی از بزرگ‌ترین اعضا بدن است. پوست یک سد محافظتی بین محیط جهان اطراف با عضلات، اعضای درونی و رگ‌های خونی و اعصاب بدن تشکیل می‌دهد. مو و ناخن‌ها از پوست منشأ گرفته و یک حفاظت اضافی ایجاد می‌کنند. ظاهر پوست به طور گسترده‌ای تغییر می‌کند؛ که این تغییر نه تنها به دلیل عواملی همچون افزایش سن بوده، بلکه، نمایش‌دهنده نوسانات هیجانی و سلامت عمومی، نیز می‌باشد.

پوست یک عضو زنده است هرچند فوقانی‌ترین لایه آن لایه‌ شاخی (اِستراتوم کورنِئوم) و رو پوست (اپیدرم) بوده که سطح پوست را تشکیل می‌دهند و متشکل از سلول‌های زنده و مرده هستند و در هر فرد حدود ۳۰ هزار عدد از این سلول‌ها در هر دقیقه ریزش می‌کنند. با این وجود سلول‌های زنده پوست دائماً در قسمت زیری‌تر رو پوست تولید شده تا جایگزین این سلول‌ها گردند. در زیر روپوست، درم قرار گرفته که حاوی عروق خونی، پایانه‌های عصبی و غدد می‌باشد. لایه‌ای از چربی در زیر درم قرار می‌گیرد و به عنوان یک عایق، ضربه‌گیر و منبع انرژی عمل می‌کند.

بدن هر انسان در مدت زمان یک زندگی ۷۰ ساله، متوسط حدود ۴۷/۵ کیلوگرم پوست دور می‌ریزد و هر ماه تمام پوست هر فرد عوض شده و نو می‌شود.

محافظت و احساس
هر چند اکثر قسمت‌های پوست ضخامتی کمتر از ۶ میلیمتر (¼ اینچ) دارند. اما پوست یک لایه محافظتی قوی است. جز اصلی سطح پوست یک پروتئین زمخت فیبری است که کراتین نام دارد. این ماده را می‌توان در مو که ایجاد حفاظت و گرما می‌کند و در ناخن‌ها که انتهاهای ظریف انگشتان دست و پا را می‌پوشانند، پیدا کرد. پوست یک سد دفاعی کاملاً موثر در برابر میکروارگانیسم‌ها و مواد مضر ایجاد می‌کند، اما این سد بیشترین تأثیر را زمانی دارد که سطح آن دست نخورده باقی ماند.

زخم‌ها ممکن است عفونی شوند و به باکتری‌ها، که بعضی از آن‌ها در سطح پوست زندگی می‌کنند، اجازه‌دهند که وارد جریان خون شوند. سبوم که مایع روغنی است و از غدد سباسه موجود در درم تشکیل می‌گردد، به حفظ حالت ارتجاعی پوست و دفع آب، کمک می‌نماید. به دلیل اینکه پوست ما حالت ضد‌آب (واترپروف) دارد، آب را به هنگام دوش گرفتن مثل یک اسفنج، جذب نمی‌کنیم. احساس لامسه ما از گیرنده‌هایی که در قسمت درم پوست وجود دارند و به فشار، ارتعاش، گرما، سرما و درد پاسخ می‌دهند، ناشی می‌شود.

در هر ثانیه، میلیاردها پیام از تحریکات دریافت شده در سرتاسر بدن به مغز ارسال شده و درآن‌جا این پیام‌ها به صورت یک «تصویر» حسی در می‌آید و فرد را از خطراتی مثل یک وسیله داغ، آگاه می‌سازند، بعضی نواحی حسی مثل انتهای انگشتان، دارای تراکم بالایی از گیرنده‌ها می‌باشند. پوست همچنین یک نقش اساسی در تنظیم دمای بدن ایفا می‌کند و زمانی‌که در معرض تابش نور خورشید قرار می‌گیرد، ویتامین (D) تولید می‌نماید که برای ایجاد استخوان‌های قوی لازم است.

پوست ما به شیوه زندگی ما واکنش نشان می‌دهد. و بدون شک پوستی زیباتر دیده می‌شود که در گام اول سالم باشد. اما متاسفانه در طول روز ما به دست خودمان سم‌هایی به خورد پوست می‌دهیم که برای سلامتی آن کاملا مضر است. درست است که این اثرات مخرب به سرعت تاثیر خود را بروز نمی‌دهند، اما با گذشت زمان پوست را کدر، چروک، حساس و تحریک‌پذیر می‌کنند و حتی خطر ابتلا به سرطان را نیز افزایش می‌دهند. در این مطلب چند سم مخرب پوست را بیشتر معرفی می‌کنیم.

** خورشید کلاژن را تخریب می‌کند

امروزه اکثر مردم به دلیل کار و فعالیت‌های روزمره به طور مکرر در معرض نور شدید آفتاب قرار می‌گیرند. نتایج پژوهش‌های متعدد نشان داده است که اولین عامل پیری زودهنگام پوست، اشعه‌های ماورای بنفش نور خورشید است.

تاثیر نور خورشید روی پوست

نور خورشید به سه دلیل یعنی دارا بودن اشعه‌های ماورای بنفش UVA و UVB و اشعه‌های مادون قرمز برای پوست مضر است. اشعه های UVB باعث تحمیل استرس به سلول‌های اپیدرم (روی پوست) شده و تغییراتی در DNA ایجاد می‌کنند. قرار داشتن مکرر در معرض آفتاب شدید مانع از احیای سلول‌ها و رفع آسیب‌ها می‌‌شود.

از طرف دیگر UVA نیز باعث اکسیداسیون در سطح پوست شده و لکه‌هایی روی آن ایجاد می‌کند. در نهایت این‌که اشعه‌های مادون قرمز نیز به سطوح عمیق پوست نفوذ کرده و کلاژن را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

چرا اشعه‌های خورشید خطرناک هستند؟

این سه نوع اشعه باعث آسیب و تخریب کلاژن و دیگر پروتئین‌های پوست شده و مانع از ساخت مولکول‌ها در حین احیای پوست می‌شوند. در نتیجه پوست ما به مرور نازک، چروک و لک‌‌دار می‌شود.

زمانی که این آسیب‌ها کم و سطحی باشند، مشکل خاصی به وجود نمی‌آید، اما زمانی که تاثیر اشعه‌ها به‌طور مکرر روی پوست تجمع پیدا کند، زمینه را برای ابتلا به سرطان پوست مهیا می‌سازد.

** برخی داروها پوست را نسبت به نور خورشید حساس می‌کنند

مصرف برخی داروها و قرار داشتن در معرض نور خورشید، برای پوست خطرساز است. برخی از این داروها پوست را نسبت به اشعه‌های خورشید بسیار آسیب‌پذیرو حساس می‌کنند. از بین این داروها می توان به «آمیودارون» که برای بیماری‌های قلبی یا مواردی مانند تشنج تجویز می‌شود، اشاره کرد.

برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مانند سایکلین‌ها که برای مقابله با آکنه (به عنوان مثال تری سایکلین) مصرف می‌شوند، یا فلوروکینولون‌ها که برای آکنه یا مقابله با عفونت ادراری یا عفونت دندان تجویز می‌شوند نیز همین تاثیر را دارند.

** سولاریوم : خطر اندر خطر

بر خلاف باورهای رایج، دستگاه‌های سولاریوم برای آماده شدن پوست برای قرار گرفتن در معرض آفتاب مناسب نیستند. افرادی که در سنین جوانی یا کودکی زیاد در معرض آفتاب بوده اند، ممکن است در سنین بزرگسالی پوست بسیار حساسی داشته باشند. همچنین افرادی که پوست روشن و بوری دارند، نیز معمولا نسبت به آفتاب حساسیت بیشتری دارند.

چرا دستگاه‌های سولاریوم خطرناک هستند؟

زمانی بود که پوست‌های سرخ و سفید مد بود و زیباتر ارزیابی می‌شد، اما امروزه هر چه پوست طلایی‌تر باشد، جلوه بهتری دارد. کاری با جنبه زیبایی قضیه نداریم، چون کاملا سلیقه‌ای است، اما استفاده از دستگاه‌های سولاریوم برای رسیدن به این زیبایی خطرناک است، چون آسیب‌هایی به مراتب بیشتر از نور خورشید به پوست تحمیل می‌کند.

همان‌طور که نمی‌توان میزان اشعه‌های تجمع یافته در پوست را (در طول روز یا تعطیلات و غیره) اندازه‌گیری کرد، نمی‌توان خطرات استفاده از این دستگاه‌ها را نیز تخمین زد. هم اکنون در بسیاری از کشورها استفاده از این دستگاه‌ها غیرقانونی است، چون استفاده از آن‌ها در طولانی مدت باعث پیری زودهنگام پوست و همچنین افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست می‌شود.

** آلاینده‌ها، عامل حساسیت و التهاب پوست

آلودگی هوا عامل مهمی برای پیری و آسیب‌های پوستی است. به عقیده متخصصان ازون و اکسید ازت باعث التهاب و حساسیت پوست می‌شود. مونواکسید کربن نیز مانعی برای اکسیژن‌رسانی درست به بافت‌های پوستی محسوب می‌شود.

امروزه محققان به این نتیجه رسیده‌اند که پوست ارگانی است که به‌طور ویژه‌ای در معرض استرس اکسیداتیو ناشی از آلاینده‌ها قرار می‌گیرد و آسیب می‌بیند. شاید پناه بردن به دامان طبیعت، زندگی در شهرهایی با آلاینده‌های کمتر و غیره، راهی برای دور ماندن از این آلاینده‌ها باشد.

** مصرف دخانیات: چین و چروک زودهنگام و با عمق بیشتر

مصرف دخانیات حتی در کوتاه مدت نیز ردپای خود را بر جای می‌گذارد. دود سیگار باعث کثیف شدن پوست می‌شود. در واقع منافذ پوست بازتر شده و پوست شفافیت خود را از دست می‌دهد. به گفته متخصصان، نیکوتین مویرگ‌های پوست را تخریب کرده و به این ترتیب پوست کمتر تغذیه می‌شود.

اما مصرف دخانیات در میان مدت و بلند مدت نیز تاثیرات خود را دارد. به این ترتیب که باعث پیری پوست شده و چین و چروک را عمیق‌تر می‌سازد. به همین دلیل است که چین و چروک دور چشم و لب‌های افراد سیگاری عمیق‌تر است. یادتان باشد که ترکیبات موجود در سیگار باعث از بین رفتن حالت ارتجاعی پوست می‌شود.

مصرف دخانیات همچنین باعث بروز اثرات هورمونی یا آندورژنتیک می‌شود. به این ترتیب که میزان هورمون‌های مردانه را افزایش داده و باعث بروز آکنه، اضافه وزن و ریزش مو و غیره می‌شود. در واقع افراد سیگاری پوستی تیره‌تر دارند که بیشتر در معرض آکنه، جوش‌های سرسیاه و چین و چروک زودهنگام و عمیق تر قرار دارد.

** استرس مانع از التیام پوست

استرس باعث عدم تعادل هورمونی در بدن می‌شود که عامل بروز مشکلاتی مانند آکنه و تسریع روند تخریب کلاژن پوست محسوب می‌شود. حتما برای خودتان نیز پیش آمده است که با استرس‌های کاری یا استرس‌های زندگی شخصی و غیره جوش زده باشید.

متاسفانه مقابله با این استرس‌ها نیز کار چندان ساده‌ای نیست اما برای سلامتی بیشتر لازم است که به هر نحوی استرس‌های‌تان را مدیریت کنید. یادتان باشد که استرس‌های مزمن باعث می‌شود که پوست در طولانی مدت، قدرت التیام و ترمیم خود را تا حد زیادی از دست بدهد.

منبع: هفته‌نامه سلامت

تحریریه جامعه پزشکان ایران | ۶ مهر ۱۳۹۷

منیزیم چه کاری برای بدن انسان انجام می‌دهد؟
منیزیم برای حفظ ضربان قلب سالم اهمیت دارد. این ...
خواندن بیشتر
سوال و پاسخ ( همه چیز درباره تنبلی تخمدان )
سَندرُم تُخمدان پُلی‌کیستیک یا نشانگان تخمدان پُرکیستی( Polycystic ovary ...
خواندن بیشتر
کدام غذاها باعث ایجاد مسمومیت می‌شوند؟
برخی خوراکی‌ها بیشتر از همه احتمال بروز مسمومیت غذایی ...
خواندن بیشتر
عوارض مصرف بیش از حد مکمل ویتامین E
استفاده بیش از حد از مکمل‌های ویتامین E می‌تواند ...
خواندن بیشتر
رژیم مخصوص افراد هاشیماتو
تیروئیدیت هاشیموتو نوعی التهاب مزمن تیروئید است که به ...
خواندن بیشتر
فواید بی‌نظیر نوشیدن آب در حال ناشتا
یکی از بهترین عادات سلامتی که می‌توان روزانه انجام ...
خواندن بیشتر
تیپ بدن و رژیم غذایی مخصوص خود را بشناسید
نوع بدن (Body Type) انسان تنها ظاهر یک فرد ...
خواندن بیشتر
دم‌نوش‌های مناسب فصل پاییز
دم‌نوش‌ها سالیان درازی است که با زندگی ما انسان‌ها ...
خواندن بیشتر